Solidarność Wielkopolska - Związek nie tylko dla etatowych
Związek nie tylko dla etatowych
Poniedziałek 14 stycznia 2019

1 stycznia 2019 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o związkach zawodowych (ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych - Dz.U. 2018 poz. 1608). Podstawowym celem zmiany ustawy jest umożliwienie przystąpienia do związków zawodowych osób świadczących pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, np. osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych: zlecenia, o dzieło, o świadczenie usług, także osób prowadzących działalność gospodarczą tzn. samozatrudnionych.

Zmiana ta wynika ze skargi NSZZ „Solidarność”, którą Związek złożył w 2011 r. do Komitetu Wolności Związkowych. Na podstawie tej skargi Komitet przyznał rację NSZZ „Solidarność” i stwierdził, że prawo do zrzeszania się wyrażone w Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy jest niezależne od istnienia stosunku pracy i powinno przysługiwać osobom, które łączy z pracodawcą inny stosunek zatrudnienia.

Wobec powyższego dodano w ustawie o związkach zawodowych art. 11 pkt 1, w którym wprowadzono definicję osoby wykonującej pracę zarobkową - przez to należy rozumieć pracownika lub osobę świadczącą pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudnia do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia, oraz ma takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy. Po wprowadzeniu tej zmiany w ustawie o związkach zawodowych  w większości przypadków używa się zwrotu „osoba wykonująca pracę zarobkową”, zamiast „pracownik”.

Tym samym osobom wykonującym pracę zarobkową na innej podstawie niż stosunek pracy nadano prawo do:

  • tworzenia i wstępowania do związków zawodowych,
  • z powodu przynależności do związku zawodowego albo wykonywania funkcji związkowej,
  • reprezentowania przez związek zawodowy w sprawach indywidualnych,
  • pełnienia funkcji związkowych,
  • zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji (tzw. godziny związkowe lub etat związkowy),
  • zwolnienia od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z funkcji związkowej,
  • szczególnej ochrony stosunku prawnego, na podstawie którego są zatrudnieni, z wyłączeniem prawa do „przywrócenia do pracy” w razie niezgodnego z prawem zwolnienia (tym osobom przysługuje wyłącznie rekompensata pieniężna).

Należy także pamiętać, że członkowie zatrudnieni na innej podstawie prawnej, niż stosunek pracy, będą mogli być uwzględnieni w informacji o liczbie członków, którą organizacja związkowa musi cyklicznie przekazywać pracodawcy dopiero po upływie 6 miesięcy ich zatrudnienia na rzecz pracodawcy. Także przy liczeniu liczby członków związku potrzebnej do określenia reprezentatywności zakładowej organizacji związkowej, uwzględnia się wyłącznie osoby wykonujące pracę zarobkową należące do tej organizacji przez okres co najmniej 6 miesięcy przed przystąpieniem do rokowań lub uzgodnień.

 

Monika Konstowicz-Kusiak

Specjalista ds. prawnych